administracja.ngo.pl

Nie są organizacjami pozarządowymi podmioty będące jednostkami sektora finansów publicznych, czyli:

 

 

(art. 9 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, Dz.U.09.157.1240).

 

Nie są organizacjami pozarządowymi także podmioty, których celem jest prowadzenie działalności gospodarczej, nastawionej na osiąganie zysku. Organizacje pozarządowe nie działają w celu osiągnięcia zysku, nie należą do sektora komercyjnego, sektora przedsiębiorstw. Przepisy prawa pozwalają jednak organizacjom pozarządowym (m.in. stowarzyszeniom i fundacjom) na prowadzenie działalności gospodarczej, ale nie stają się one w ten sposób podmiotami działającymi w celu osiągnięcia zysku, a więc nie przestają być organizacjami pozarządowymi w rozumieniu ustawy.

Warto zwrócić uwagę, na to że Kodeks spółek handlowych (ustawa z 15 września 2000 r): w odniesieniu do niektórych spółek osobowych (spółki jawnej, partnerskiej, komandytowej, komandytowo-akcyjnej) mówi wprost, iż celem ich powstania jest prowadzenie przedsiębiorstwa, a więc cel wyłącznie komercyjny. Jednak ta sama ustawa dopuszcza by spółki kapitałowe (spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjne) były tworzone w każdym celu prawnie dozwolonym. Oznacza to, że możliwe jest utworzenie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej w celach niekomercyjnych, społecznie użytecznych. Do tego stanu prawnego dostosowana została Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, która dopuściła (art. 3. ust 3 pkt 4) prowadzenie działalności pożytku publicznego przez: spółki akcyjne i spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz kluby sportowe będące spółkami działającymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 stycznia 1996 r. o kulturze fizycznej (Dz. U. z 2007 r. Nr 226, poz. 1675, z późn. zm.). Jest to możliwe tylko pod warunkiem, że nie działają one w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich członków, udziałowców, akcjonariuszy i pracowników. Oznacza to, że spółki kapitałowe, które nie działają w celu osiągnięcia zysku, mogą być traktowanej jak organizacje pozarządowe ze względu na charakter swojej działalności. Mogą np. ubiegać się o status organizacji pożytku publicznego.

Organizacjami pozarządowymi nie są także osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów ustaw o stosunku państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej, o stosunku państwa do innych kościołów oraz związków wyznaniowych oraz ustawy o gwarancjach wolności sumienia i wyznania , a także stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 ust 3 Ustawy i działalności pożytku publicznego i o wolontariacie).

 

Kościoły i związki wyznaniowe mogą tworzyć kościelne osoby prawne np. parafie oraz inne jednostki organizacyjne i organizacje kościelne. Organizacje kościelne zrzeszają osoby należące do kościoła. Organizacje te są albo erygowane (powoływane) przez właściwą władzę kościelną albo zakładane przez wiernych za zezwoleniem odpowiedniej władzy kościelnej. Ich celem jest przede wszystkim działalność na rzecz formacji religijnej i kultu religijnego.

 

Organizacje katolickie lub odpowiednio inne organizacje wyznaniowe powstają za aprobatą władzy kościelnej i mogą mieć na celu działalność społeczno-kulturalną, oświatowo-wychowawczą i charytatywno-opiekuńczą. Do tych organizacji stosuje się odpowiednio przepisy Prawa o stowarzyszeniach¹. Organizacją kościelną jest np. Caritas Polska, Diakonia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego, Prawosławny Ośrodek Miłosierdzia Diecezji Białostocko-Gdańskiej ELEOS.

 

Stowarzyszeniami jednostek samorządu terytorialnego (gmin, powiatów i województw) są związki powstające w celu wspierania idei samorządu terytorialnego oraz obrony ich wspólnych interesów. Takimi stowarzyszeniami są np. Związek Powiatów Polskich, Związek Miast Polskich.

Uwaga! Organizacje kościelne i wyznaniowe oraz stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego nie są uznawane za organizacje pozarządowe, ale pod względem prawnym zostały zrównane z organizacjami pozarządowymi i mają takie same możliwości działania (np. mogą prowadzić działalność pożytku publicznego, uzyskiwać status organizacji pożytku publicznego, korzystać z pomocy wolontariuszy i ubiegać się o dotacje w konkursach).

 

Trudno za organizacje pozarządowe uznać spółdzielnie socjalne, ponieważ są one tworzone przez członków w celu prowadzenia wspólnego przedsiębiorstwa, a więc działalności nastawionej na zysk. Jednak art. 3 ust 3 pkt 3 Ustawy o działalności pożytku publicznego przewiduje, że spółdzielnia socjalna może prowadzić działalność pożytku publicznego. Również art. 2 ust 3 Ustawy o spółdzielniach socjalnych mówi, że mogą one prowadzić działalność pożytku publicznego, a zgodnie z art. 8 prowadzona przez nie działalność statutowa w zakresie społecznej i zawodowej reintegracji nie jest działalnością gospodarczą i może być prowadzona jako działalność odpłatna pożytku publicznego. Ponadto spółdzielnie socjalne mogą korzystać z pomocy wolontariuszy. Na podstawie art. 11 ust 3 Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie spółdzielnie socjalne mogą brać udział w konkursach na realizację zadań publicznych obok organizacji pozarządowych, organizacji wyznaniowych oraz jednostek podległych administracji publicznej.

 

***

1. „Organizacje pozarządowe w Polsce. Podstawy prawno – finansowe” pod red. Mirosława Granata, ISP, Warszawa 2000.