administracja.ngo.pl

Uprawienia kontrolne wobec organizacji pozarządowych mają m.in.:

• Państwowa Inspekcja Pracy
• Państwowa Inspekcja Sanitarna
• Prokuratura
• Urząd Skarbowy i Urząd Kontroli Skarbowej
• Najwyższa Izba Kontroli
• Regionalna Izba Obrachunkowa

Państwowa Inspekcja Pracy

Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia.

Szczegółowo zadania PIP zostały opisane w art. 10 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy.

Kontroli PIP podlegają organizacje, które zatrudniają pracowników, a w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli legalności zatrudnienia także organizacje, na rzecz których świadczona jest praca na podstawie umów cywilnoprawnych, wolontariackich oraz przez osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą w ramach tzw. samozatrudnienia.

Państwowa Inspekcja Sanitarna

Państwowa Inspekcja Sanitarna, działająca na podstawie Ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, jest powołana m.in. do sprawowanie nadzoru nad warunkami higieny pracy w zakładach pracy, higieny wypoczynku i rekreacji, warunkami zdrowotnymi żywności, żywienia i przedmiotów powszechnego użytku.

Do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne.

Państwowi Inspektorzy Sanitarni, w związku z wykonywaną kontrolą, mają prawo wstępu do zakładów pracy, żądania pisemnych i ustnych informacji oraz wzywania i przesłuchiwania osób, żądania okazania dokumentów i pobierania próbek do badań laboratoryjnych. W postępowaniu przed organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Prokuratura

Prokuratura działa na podstawie ustawy z dnia 20 czerwca 1885 r. o prokuraturze. Zadaniem prokuratury jest strzeżenie praworządności oraz czuwanie nad ściganiem przestępstw. Zadania te prokuratorzy realizują między innymi poprzez prowadzenie i nadzorowanie (gdy jest ono prowadzone przez Policję, ABW, CBA i inne) postępowania przygotowawczego w sprawach karnych, wytaczanie powództw w sprawach cywilnych, zaskarżanie niezgodnych z prawem decyzji administracyjnych. W ramach prowadzonych postępowań karnych prokuratorzy posiadają szerokie uprawnienia m.in. do wzywania świadków, zarządzania zatrzymania podejrzanych, zarządzania przeszukania, zatrzymania (odebrania) rzeczy i inne.

Urzędy Kontroli Skarbowej

Urzędy Kontroli Skarbowej działają na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej i – obok ministerstwa finansów – są jednostkami organizacyjnymi kontroli skarbowej.

Kontrola skarbowa jest rodzajem kontroli państwowej wykonywanej w celu ochrony interesów i praw majątkowych Skarbu Państwa oraz zapewnienia skuteczności wykonywania zobowiązań podatkowych i innych należności stanowiących dochód budżetu państwa lub państwowych funduszy celowych. Celem kontroli skarbowej jest również badanie zgodności z prawem gospodarowania mieniem państwowych osób prawnych, przeciwdziałanie i zwalczanie naruszeń prawa, obowiązującego w zakresie obrotu towarowego z zagranicą i obrotu towarami przywożonymi z zagranicy oraz zapobieganie i ujawnianie przestępstw określonych w art. 228-231 kodeksu karnego (łapownictwo i nadużycie uprawnień lub niedopełnienie obowiązków) wśród osób zatrudnionych lub pełniących służbę w jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych.

Najwyższa Izba Kontroli

Najwyższa Izba Kontroli (NIK) działająca na podstawie Ustawy z dnia 23 grudnia 1994 r. o Najwyższej Izbie Kontroli jest naczelnym organem kontroli państwowej. NIK kontroluje głównie działalność administracji rządowej i samorządowej, jednakże uprawniona jest również do kontroli organizacji pozarządowych, w zakresie, w jakim wykorzystują one majątek lub środki publiczne oraz wykonują zadania zlecone przez organy administracji publicznej.

Regionalne Izby Obrachunkowe

Regionalne Izby Obrachunkowe (RIO) działające na podstawie Ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych są państwowymi organami nadzoru i kontroli gospodarki finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Uprawnione są również do kontroli organizacji pozarządowych w zakresie wykorzystywania przez nie dotacji przyznanych z budżetu jednostek samorządu terytorialnego.