DZIŚ

Światowy Dzień Osób Jąkających

o serwisie znajdź w serwisie

Czy Koło Gospodyń Wiejskich może otrzymywać dotacje z budżetu samorządu? W jaki sposób samorząd może finansowo współpracować z grupami nieformalnymi?

W gminie działa wiele organizacji pozarządowych, w tym takie, które nie mają osobowości prawnej (np. Koła Gospodyń Wiejskich). KGW działają głównie w oparciu o środki publiczne - pochodzące z budżetu gminy. Między gminą a przedstawicielami KGW zawierana jest umowa, na podstawie której Koło realizuje zadanie z wykorzystaniem środków publicznych (tak pojmujemy współorganizację - mamy uchwałę Rady Miejskiej w sprawie realizacji inicjatyw lokalnych, z której czerpiemy podstawę prawną do tego typu działania).
Dowiadywałam się u różnych doradców na temat współpracy administracji z organizacjami pozarządowymi. Jedni mówią, że taka forma jest niedopuszczalna, a inni - wręcz odwrotnie. Czy taka forma współorganizacji może istnieć i czy jest zgodna z przepisami prawa?
Inną kwestią jest to, że niezarejestrowane KGW uzyskują dofinansowanie w ramach tejże współorganizacji inicjatyw lokalnych. Czy KGW można uznać za organizacje pozarządowe?
 
 
Koła Gospodyń Wiejskich, działające zgodnie z przepisami ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników stanowią w swej istocie, część szeroko rozumianego trzeciego sektora.
 
Należy jednak zauważyć, że ich umocowanie prawne jest zupełnie inne niż fundacji czy stowarzyszeń. Przywołane wyżej przepisy nie przewidują odrębnego trybu, w jakim można by udzielać dotacji Kółkom Rolniczym, czy będących ich częścią Kołom Gospodyń Wiejskich. Biorąc jednak pod uwagę fakt, że spełniają one dyspozycję art. 3, ust 2 Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie: nie są jednostkami sektora finansów publicznych oraz nie działają w celu osiągnięcia zysku (choć podobnie jak stowarzyszenia i fundacje kółka rolnicze mogą prowadzić działalność gospodarczą), należałoby traktować je jako organizacje pozarządowe. Oznaczałoby to, że są uprawnione do otrzymywania dotacji.
 
Pewną wątpliwość może budzić charakter społeczno-zawodowy organizacji rolników. Jeśli chodzi o profil działania, są one bardzo zbliżone do związków zawodowych, które na podstawie art. 3, ust 4 Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie są wyłączone z możliwości uzyskiwania dotacji. Niemniej jednak, nie powinno się w tym wypadku traktować przepisu Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie rozszerzająco. Skoro ustawodawca wymienił w nim związki zawodowe, to należy przez to rozumieć wyłącznie podmioty działające na podstawie ustawy o związkach zawodowych.
 
Reasumując Koło Gospodyń Wiejskich, działające w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 października 1982 r. o społeczno-zawodowych organizacjach rolników, jest organizacją pozarządową i może otrzymywać dotacje, korzystając z osobowości prawnej Kółka Rolniczego, przy którym działa lub wojewódzkiego związku rolników, kółek i organizacji rolniczych.
 
Z treści pytania wynika jednak jeszcze jeden wątek, a mianowicie Kół, które działają jako grupy nieformalne. Pomijając fakt, że używają nazwy, która ustawowo jest zastrzeżona, z punktu widzenia organu samorządu terytorialnego takie Koło jest grupą mieszkanek gminy. Dla tego typu inicjatyw przepisy Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie przewidują inną od dotacji formę współpracy, a mianowicie inicjatywę lokalną. Może ona dotyczyć określonych w ustawie dziedzin (art. 19b ust 1): budowy, rozbudowy lub remontu dróg, kanalizacji, sieci wodociągowej, budynków oraz obiektów architektury stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego; działalności charytatywnej, podtrzymywania i upowszechniania tradycji narodowej, pielęgnowania polskości oraz rozwoju świadomości narodowej, obywatelskiej i kulturowej, działalności na rzecz mniejszości narodowych i etnicznych oraz języka regionalnego, kultury, sztuki, ochrony dóbr kultury i dziedzictwa narodowego, promocji i organizacji wolontariatu, edukacji, oświaty i wychowania, działalności w sferze kultury fizycznej i turystyki, ochrony przyrody, w tym zieleni w miastach i wsiach, porządku i bezpieczeństwa publicznego. Mieszkańcy danej miejscowości, na przykład członkinie koła, mogą bezpośrednio, bądź za pośrednictwem organizacji pozarządowych złożyć wniosek o realizację zadania publicznego do jednostki samorządu terytorialnego, na terenie której mieszkają lub mają siedzibę.
 
Funkcjonowanie inicjatyw lokalnych wymaga wcześniejszej uchwały rady gminy, która określi tryb i szczegółowe kryteria oceny wniosków o realizację zadania publicznego w ramach inicjatywy lokalnej. Na podstawie takiej uchwały organ wykonawczy: wójt, jeśli uzna, że realizacja zgłoszonej inicjatywy jest zasadna, zawrze z wnioskodawcami umowę, w której zobowiąże się do wspierania ich w tej realizacji. Nie przekazuje jednak wnioskodawcom środków finansowych. Inicjatywa jest finansowana wprost z budżetu: środki są wydatkowane zgodnie z Ustawą o zamówieniach publicznych. Natomiast wnioskodawcy w umowie z gminą zobowiązują się do wkładu w formie: pracy społecznej, świadczeń pieniężnych lub rzeczowych.
 
Michał Guć

 

 
 
Więcej na temat inicjatywy lokalnej czytaj: Co to jest inicjatywa lokalna?