DZIŚ

Dzień Pizzy

o serwisie znajdź w serwisie

Zasady tworzenia programów współpracy

W 2004 r. ówczesne Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej opracowało dokument „Zasady tworzenia programu współpracy jednostek samorządu terytorialnego z organizacjami pozarządowymi oraz z podmiotami, o których mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie”. Sformułowano nim m.in. podstawowe zasady dotyczące tworzenia programów współpracy administracji publicznej z organizacjami pozarządowymi. Po nowelizacji Ustawy w 2010 r. zasady te nadal zachowują aktualność, z jedną poprawką: tworzenie programu współpracy musi być efektem współpracy administracji z organizacjami (a nie jedynie „powinno”):
 
a)     Program współpracy dotyczy organizacji pozarządowych w ogóle, a nie wyłącznie organizacji pożytku publicznego.
b)     Program współpracy ma charakter obligatoryjny.
c)      Proces budowania programu współpracy musi być efektem współpracy dwóch podmiotów: właściwej jednostki samorządu terytorialnego oraz organizacji pozarządowych działających na jej obszarze.
d)     Program współpracy dotyczyć powinien różnorodnych form współpracy, a nie jedynie zlecania zadań.
 
Ad a) Na podstawie art. 5a ustawy o działalności pożytku publicznego organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego uchwala roczny program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust 3 ustawy. Oznacza to, że program współpracy będzie dotyczył wielu typów podmiotów:
  • organizacji pozarządowych;
  • osób prawnych i jednostek organizacyjnych działających na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego;
  • stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego;
  • spółdzielni socjalnych;
  • spółek akcyjnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz klubów sportowych będących spółkami działającymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 stycznia 1996 o kulturze fizycznej o ile nie działają one w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich członków, udziałowców, akcjonariuszy i pracowników.
Ad b) Dla jednostek samorządu terytorialnego (gmin, powiatów i województw) uchwalenie rocznego programu współpracy do 30 listopada roku poprzedzającego okres obowiązywania programu jest obowiązkiem. Brak takiego programu może być zaskarżony do sądu administracyjnego, ponadto naraża władze samorządowe na zarzuty dotyczące lekceważenia sektora obywatelskiego oraz łamania obowiązującego prawa.
 
Ad c) Najważniejszą zasadą tworzenia programów współpracy jest obowiązek ich konsultacji z organizacjami pozarządowymi i podmiotami wymienionymi w art. 3 ust.3 Ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (art. 5a ust 1). Obowiązujące przepisy kładą na ten element bardzo duży nacisk. Opis sposobu przeprowadzenia konsultacji jest obligatoryjnym elementem samego programu przyjmowanego przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (art. 5a ust 4 pkt 10). W przypadku istnienia rady działalności pożytku publicznego na szczeblu danej jednostki samorządowej, program musi być także obowiązkowo zaopiniowany przez taką radę. Dotychczasowe doświadczenia pokazują, że najbardziej pożądaną sytuacją, świadczącą o dojrzałości współpracy pomiędzy samorządem a organizacjami, jest wspólne tworzenie programu przez władze lokalne i sektor pozarządowy.

Ad d) Ilość form współpracy pomiędzy administracją samorządową a organizacjami jest bardzo duża. Są to zarówno te formy, które opisano w art. 5 ustawy, jak i wiele innych – wypracowanych w różnych samorządach w przeciągu ostatnich lat. Istotnymi elementami rocznego programu współpracy jest jego zakres przedmiotowy, priorytetowe zadania publiczne, które mają być realizowane poprzez zlecenie organizacjom oraz wysokość środków przeznaczonych na ich realizację. Jednak program, oprócz podstawowych parametrów współpracy finansowej, musi odnosić się do form współpracy zawartych w art. 5 ust 2 ustawy, który to przepis opisuje również wiele niematerialnych możliwości kooperacji. Które z nich zostaną wybrane do realizacji oraz czy katalog zawarty w przepisach zostanie poszerzony o inne formy współpracy, powinno być przedmiotem dyskusji prowadzonej na etapie konsultowania programu z lokalnymi organizacjami pozarządowymi

Podstawa prawna

Ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie z dnia 24 kwietnia 2003 r. (Dz. U. z 2010 r., Nr 234, poz. 1536 z późn. zm.)